Cross River gorilla (Gorilla gorilla diehli) in het wild
Terug naar gorilla

Ondersoort van de gorilla

Cross River gorilla

Gorilla gorilla diehli · Cross River gorilla

01In het kort

De cross river gorilla

een handvol beboste heuvelgebieden op de grens van Nigeria en Kameroen, waaronder Afi Mountain, de Mbe Mountains, Takamanda en Kagwene.

LandenNigeria, Kameroen
Leefgebiedeen handvol beboste heuvelgebieden op de grens van Nigeria en Kameroen, waaronder Afi Mountain, de Mbe Mountains, Takamanda en Kagwene.
Status (IUCN)Oostelijke gorilla: ernstig bedreigd. Westelijke gorilla: ernstig bedreigd. De berggorilla ging in 2018 als enige ondersoort omhoog naar 'bedreigd', een zeldzaam positief bericht
Beste maandenjan · feb · jun · jul · aug · sep

02Uiterlijk

Hoe herken je hem?

kleinere schedel en kortere bovenkaak dan de westelijke laaglandgorilla; in het veld nauwelijks van elkaar te onderscheiden.

03 · Wanneer te zien

De beste maanden voor de cross river gorilla

Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec

Donkergroen geeft de piekmaanden aan, lichtgroen de andere goede maanden.

Gorillatrekking kan het hele jaar door, want de parken sluiten niet. De vraag is vooral hoe modderig je pad is en hoe goed je foto's worden.

Rwanda en Oeganda liggen op de evenaar en kennen twee droge en twee natte seizoenen. In de droge maanden, juni tot en met september en december tot en met februari, zijn de paden vaster, glijd je minder en is het licht helderder. Er zit wel een nuance in die veel reisgidsen overslaan. In de natte maanden groeit er meer voedsel op de lagere hellingen, waardoor families vaker dicht bij de bosrand blijven en de trektocht korter uitvalt. Regenseizoen betekent dus vooral natte kleding, en een grotere kans dat je binnen anderhalf uur bij de gorilla's staat.

04Waar te zien

Bestemmingen voor de cross river gorilla

Volcanoes National Park

Rwanda

Nevelwoud op de hellingen van de Virunga-vulkanen, thuis van gewende gorillafamilies op korte rijafstand van Kigali.

Korte trekkings, hoogste kans op familiegroepen dicht bij de parkgrens.

Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec

Bwindi Impenetrable Forest

Uganda

Oeroud regenwoud met de grootste populatie berggorilla's ter wereld en stevige trekkings.

Zwaardere trekkings, meer gewende families en lagere permitprijzen.

Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec

05De reis

Hoe het is om de cross river gorilla te zien

die is er niet, en dat is eerlijk gezegd het belangrijkste wat je erover moet weten. Met 250 tot 300 dieren, verspreid over steil terrein en zonder gehabitueerde groepen, is deze ondersoort niet toeristisch toegankelijk. Wie hierheen reist, doet dat voor het landschap en de bescherming — niet voor een sighting.

Gedrag om op te letten

Je dag begint vroeg en formeel. Rond zeven uur 's ochtends verzamelen alle trekkers zich bij het parkhoofdkwartier. Er is koffie, een lokale groep danst, en daarna volgt de indeling: maximaal acht bezoekers per gorillafamilie. De rangers kijken naar je conditie en naar wat je zelf aangeeft. Zeg eerlijk wat je aankunt, want de verschillen tussen families zijn groot. Sommige groepen slapen op twintig minuten van de parkgrens, andere zitten vier uur klimmen verderop.

Trackers zijn al sinds het eerste licht op pad. Ze zoeken waar de familie de nacht heeft doorgebracht en beginnen bij de nesten van de vorige avond. Van daaruit volgen ze de verse tekenen: platgedrukte vegetatie, afgebroken selderijstengels, mest. De ranger bij jouw groep staat met hen in radiocontact. Op een gegeven moment stopt hij, kijkt op en zegt dat je je rugzak kunt neerzetten. Vanaf dat punt loop je zonder bagage verder, meestal nog vijf tot tien minuten.

Wat je ziet is vaak gewoner en tegelijk indrukwekkender dan je verwachtte. Geen borstgeroffel bij de eerste ontmoeting, geen dreiging. Wel een zilverrug die op zijn zij ligt en langzaam bladeren van een stengel stroopt. Vrouwtjes die hun jongen vlooien. Een jong dat in een boompje klimt, de tak ziet doorbuigen en hard op zijn achterste landt in de vegetatie, om het meteen opnieuw te proberen. Het geluid dat het meest bijblijft is huiselijk: een laag, gorgelend gerommel dat gorilla's tegen elkaar maken als ze tevreden zitten te eten. Zodra dat stopt, gaat iedereen in de groep even rechtop zitten.

Let op deze dingen:

  • De borstroffel gaat met holle handen, wat het holle, houtachtige geluid verklaart dat honderden meters draagt. Meestal doen jonge mannetjes het, uit bravoure.
  • De middagrust. Tussen ongeveer elf en twee uur ligt een gorillafamilie vaak plat op de grond te dutten, met de jongen die over de zilverrug heen klauteren. Duurde je trekking lang, dan is dit precies wat je treft.
  • Oogcontact. Rangers vragen je dat te vermijden. Kijkt een gorilla toch jouw kant op en blijft hij even hangen, kijk dan rustig weg en naar beneden. Het is geen dreiging, maar het is wel hun ruimte.
  • De zilverrug die opstaat en door de groep loopt. Iedereen wijkt, jij ook als hij jouw kant op komt. Rangers sturen je dan zonder omhaal opzij.

Hoe zwaar is het fysiek? Eerlijk: dit is de zwaarste dag van een doorsnee Afrikareis. Je loopt op 2.200 tot 3.000 meter hoogte en bent merkbaar sneller buiten adem. De hellingen zijn steil, het pad bestaat vaak uit natte wortels, en rangers kappen met machetes een doorgang door brandnetels die dwars door dunne kleding steken. Reken op twee tot zes uur lopen, heen en terug samen, met uitschieters naar acht. Je hoeft geen atleet te zijn, want er gaan mensen van in de zeventig mee, maar je moet een paar uur achtereen kunnen klimmen. Huur een porter. Ze dragen je tas, duwen je omhoog op de rotte stukken, en je geld komt zo vrij direct in de lokale gemeenschap terecht.

Fotografie. Het bos is donker en je hebt precies één uur. Ga uit van ISO 3200 tot 6400 en accepteer de ruis. Scherpte verlies je sneller aan bewegingsonscherpte dan je denkt. Een lichtsterke zoom rond 24-70 mm is meestal genoeg, want de gorilla's zitten dichterbij dan je verwacht. Met een lange telelens vul je je frame met één oor. Een 70-200 mm is nuttig voor portretten van de zilverrug. Flitsen is streng verboden. Neem een regenhoes mee, ook in het droge seizoen. Laat je camera acclimatiseren voor je uit een koele auto het vochtige bos in stapt, anders sta je tien minuten condens weg te poetsen terwijl de mooiste momenten voorbijgaan. De belangrijkste tip: fotografeer de eerste tien minuten niet. Kijk.

06Praktisch & verantwoord

Waar je rekening mee houdt

Regels & permits

  • Een gorillatrekking mag alleen met een geldige permit van de parkautoriteit: Uganda Wildlife Authority, Rwanda Development Board of ICCN in Congo. Het aantal permits per dag is strikt beperkt en in het hoogseizoen zijn ze maanden van tevoren uitverkocht. Boek vroeg, en boek je permit voor je vliegtickets.
  • Maximaal acht bezoekers per familie, maximaal één uur bij de gorilla's. De habituation experience in Bwindi duurt vier uur, met een kleiner gezelschap.
  • De minimumleeftijd is 15 jaar, zowel in Oeganda als in Rwanda.
  • Officieel houd je zeven meter afstand. Sinds 2020 hanteren parken in de praktijk vaak tien meter en is een mondkapje verplicht. De regels verschillen licht per land en kunnen wijzigen, dus volg altijd je ranger.
  • Niet eten, drinken of roken in de buurt van de gorilla's. Geen flits. Fluisteren.
  • Ben je verkouden of grieperig, meld dat dan. Gorilla's delen bijna al onze luchtwegvirussen en hebben er geen weerstand tegen. Een gewone verkoudheid kan in een familie dodelijk aflopen. Parken mogen je weigeren, en dat is terecht. Bouw daarom een reservedag in je programma in.

Gezondheid

Oeganda en Rwanda vragen bij binnenkomst een bewijs van gelekoortsvaccinatie. De precieze eisen verschillen en veranderen, dus laat dat kort voor vertrek checken bij een vaccinatiebureau of het LCR. Verder zijn DTP, hepatitis A en buiktyfus standaard. Rabiës is het overwegen waard, omdat je ver van medische zorg zit. Malariaprofylaxe is in beide landen aan de orde, ook op hoogte.

Qua conditie: kun je thuis een uur stevig heuvelop wandelen zonder te stoppen, dan red je het. Train in de maanden ervoor met traplopen of heuvels, het liefst met een rugzak. Neem waterdichte wandelschoenen met een stevige zool, een regenjas, een lange broek en dunne handschoenen tegen de brandnetels. Gamaschen zijn handig als je ze hebt.

Natuurbescherming

De berggorilla is het meest concrete succesverhaal van wildlife-toerisme dat er bestaat. In de jaren tachtig waren er naar schatting iets meer dan zeshonderd dieren over en hielden biologen rekening met uitsterven. De telling van 2018 kwam uit op 1.063. Dat herstel komt door intensieve bescherming, veterinaire zorg in het veld en het simpele economische feit dat een levende gorilla jaar in jaar uit geld oplevert voor de regio.

Daar is jouw reis onderdeel van. Permitgelden betalen rangersalarissen, patrouilles en het verwijderen van strikken. Een deel van de parkinkomsten, in Rwanda officieel 10%, gaat terug naar de omliggende gemeenschappen voor scholen, waterprojecten en compensatie bij gewasschade. Dat laatste weegt zwaarder dan het klinkt: boeren die schade aan hun oogst lijden en er niets voor terugkrijgen, worden geen bondgenoten van het park.

Vlekkeloos is het verhaal niet. Gorilla's die aan mensen gewend zijn, lopen meer risico op ziektes en stropers. Landrechten en de herplaatsing van gemeenschappen rond de parken liggen historisch gevoelig. En je vliegt voor deze reis lange afstanden. Wat je wel kunt doen: kies operators met lokaal personeel die open zijn over waar het geld heengaat, huur een porter, koop lokaal, en blijf thuis als je ziek bent.

07Verder kijken

De andere gorilla-ondersoorten

Wil je de cross river gorilla in het wild zien?

Vertel welke dieren je wilt zien en hoe je graag reist. Je krijgt persoonlijk en vrijblijvend advies.